Bitwa o Monte Cassino była serią 4 alianckich natarć na niemiecką linię Gustawa we Włoszech. Decydujące, 4. natarcie rozpoczęło się 11 maja 1944 roku o 23.00. 18 maja patrol 12. Pułku Ułanów Podolskich wkroczył do ruin klasztoru, lecz polskie walki trwały do 25 maja.
Bitwa o Monte Cassino: dlaczego były aż 4 natarcia
Masyw Monte Cassino miał 520 metrów wysokości i dominował nad doliną rzeki Liri. Znajdujący się na szczycie klasztor kontrolował przejście, którym alianci zamierzali posuwać się w kierunku Rzymu. Pozycja należała do niemieckiej linii Gustawa, dlatego jej przełamanie wymagało kolejnych operacji, prowadzonych od stycznia do maja 1944 roku.
Pierwsze natarcie rozpoczęło się w styczniu. Uczestniczyły w nim 5. Armia USA, brytyjski X Korpus i francuski Korpus Ekspedycyjny, ale linii Gustawa nie przełamano. W lutym 8. Armia, 4. Dywizja Indyjska, jednostki Gurkhów i Nowozelandczycy nie zdobyli wzgórza, a niemiecka 1. Dywizja Strzelców Spadochronowych utrzymała pozycje.
Trzecie natarcie trwało od 15 do 23 marca 1944 roku. Po stronie alianckiej wystrzelono 600000 pocisków artyleryjskich. Straty nowozelandzkie wyniosły 1316 żołnierzy, a indyjskie około 3000. Mimo 7 dni walk Cassino, klasztor i dolina Liri nadal pozostawały w rękach niemieckich.
Do 4. natarcia alianci przygotowali ostrzał z użyciem ponad 1000 dział, armat i haubic różnych kalibrów. Rozpoczęło się ono 11 maja 1944 roku o godzinie 23.00. Właśnie ta operacja doprowadziła do zajęcia ruin klasztoru i otworzyła drogę do dalszego przełamywania niemieckiego systemu obrony.
| Natarcie | Daty | Główne jednostki alianckie | Liczebność / straty | Osiągnięty teren |
|---|---|---|---|---|
| Pierwsze | Styczeń 1944 | 5. Armia USA, brytyjski X Korpus, francuski Korpus Ekspedycyjny | Brak porównywalnych danych liczbowych w przywołanych źródłach | Nie przełamano linii Gustawa; nie zdobyto Cassino ani klasztoru. |
| Drugie | Luty 1944 | 8. Armia, 4. Dywizja Indyjska, jednostki Gurkhów i Nowozelandczycy | Brak porównywalnych danych liczbowych w przywołanych źródłach | Nie zdobyto wzgórza; niemiecka 1. Dywizja Strzelców Spadochronowych utrzymała pozycje. |
| Trzecie | 15–23 marca 1944 | Jednostki 8. Armii, w tym dywizje indyjskie i nowozelandzkie | 1316 strat nowozelandzkich oraz około 3000 strat indyjskich; po stronie alianckiej użyto 600000 pocisków artyleryjskich | Po 7 dniach walk Cassino, klasztor i dolina Liri pozostawały w rękach niemieckich. |
| Czwarte | 11–18 maja 1944; działania polskie do 25 maja | 3. Dywizja Strzelców Karpackich, 5. Kresowa Dywizja Piechoty, 2. Brygada Pancerna, artyleria 2 Korpusu | 2 Korpus: 923 zabitych, 2931 rannych, 345 zaginionych; ostrzał aliancki: ponad 1000 dział, armat i haubic | 18 maja zdobyto ruiny klasztoru; do 25 maja Polacy zdobyli Piedimonte San Germano i Monte Cairo, otwierając drogę na Rzym. |
Daty pierwszych 3 natarć podano w ujęciu miesięcznym, ponieważ przywołane zestawienia nie przedstawiają dla nich jednolitego wykazu dat, liczebności i strat.
Monte Cassino Polacy: zadanie 2 Korpusu Polskiego
2 Korpus Polski wszedł do walki w nocy z 11 na 12 maja 1944 roku, uczestnicząc w czwartym natarciu na masyw Monte Cassino.
W natarciu uczestniczyły 3. Dywizja Strzelców Karpackich, 5. Kresowa Dywizja Piechoty, czołgi 2. Brygady Pancernej oraz artyleria 2 Korpusu. Było to połączenie piechoty, broni pancernej i silnego wsparcia artyleryjskiego, konieczne na skalistym, trudnym terenie masywu.
Polski udział pod Monte Cassino należy rozpatrywać w szerszym ciągu polskich doświadczeń wojennych. Chronologię innych kampanii przedstawiają bitwy i wojny z udziałem Polaków, od walk w 1939 roku po działania Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wśród tych epizodów znajdowała się także służba lotników opisana jako Polacy w bitwie o Anglię.
W odróżnieniu od walk manewrowych, takich jak bitwa nad Bzurą w 1939 roku, działania pod Monte Cassino wymagały wielokrotnego szturmowania umocnionych pozycji na wysoko położonym terenie. O wyniku decydowały nie tylko siła ognia, ale także utrzymanie zdobytych punktów i stopniowe wypieranie obrońców z kolejnych stanowisk.
18 maja 1944: zdobycie ruin klasztoru
18 maja 1944 roku o godzinie 9.30 patrol 12. Pułku Ułanów Podolskich wkroczył do ruin klasztoru. W południe odegrano Hejnał Mariacki. Ten moment stał się najbardziej rozpoznawalnym symbolem polskiego udziału w bitwie, jednak nie oznaczał jeszcze końca walk w całym rejonie masywu.
Wydarzenie z 18 maja należy więc odróżnić od pełnego zakończenia polskich działań. Patrol, który wkroczył do ruin o 9.30, oznaczał zdobycie klasztoru, ale żołnierze 2 Korpusu nadal walczyli o kolejne pozycje związane z drogą na północ.
Od klasztoru do Piedimonte
Po zajęciu ruin klasztoru działania polskich jednostek trwały od 19 do 25 maja 1944 roku. Walki koncentrowały się na przełamaniu linii Hitlera i zdobyciu stanowisk, które zabezpieczały dalszy marsz. Ostateczny bilans tego etapu nie sprowadzał się więc do jednej daty, nawet jeśli 18 maja pozostał najważniejszym punktem pamięci.
25 maja zdobyto Piedimonte San Germano, silnie ufortyfikowaną pozycję przy drodze na Rzym. W tym samym ciągu działań w tabelarycznym zestawieniu wymieniane jest także Monte Cairo. Zdobycie Piedimonte San Germano 25 maja było kolejnym etapem polskich działań po zajęciu ruin klasztoru.
Dlatego na pytanie, kiedy zakończyła się bitwa o Monte Cassino z udziałem Polaków, trzeba odpowiedzieć precyzyjnie: ruiny klasztoru zajęto 18 maja, natomiast polskie działania w rejonie masywu trwały do 25 maja 1944 roku.
Straty 2 Korpusu Polskiego
Według Muzeum Wojska Polskiego straty 2 Korpusu Polskiego wyniosły 4199 żołnierzy. Według Muzeum Wojska Polskiego straty 2 Korpusu Polskiego wyniosły 4199 żołnierzy: 923 zabitych, 2931 rannych i 345 zaginionych.
Publikacja Instytutu Pamięci Narodowej podaje nieco inne zestawienie ewidencyjne: 924 zabitych, 2930 rannych i 345 zaginionych. Różnica wynosi 1 zabitego i 1 rannego. Nie należy przedstawiać tych danych jako jednej bezdyskusyjnej liczby, lecz zawsze wskazać źródło oraz zakres statystyki.
Rozbieżność nie zmienia oceny skali walk: 2 Korpus Polski poniósł tysiące strat, a zdobycie ruin i Piedimonte wymagało dalszych działań po przełamaniu głównej pozycji. Artykuł ma charakter historyczno-edukacyjny; nie powinien przedstawiać niejednoznacznych danych o stratach jako jednej bezdyskusyjnej liczby — przy statystykach trzeba podać źródło i zakres dat.
Więcej w tekście: Polacy pod Falaise.
Powiązany temat: bitwa pod Lenino.
Najczęstsze pytania
Kiedy Polacy zdobyli Monte Cassino?
Ruiny klasztoru zdobyto 18 maja 1944 roku. Patrol 12. Pułku Ułanów Podolskich wkroczył do nich około godziny 9.30, ale całość polskich działań w rejonie masywu trwała do 25 maja, gdy zdobyto Piedimonte San Germano.
Ilu polskich żołnierzy zginęło pod Monte Cassino?
Najczęściej podaje się 923 poległych żołnierzy 2 Korpusu Polskiego. Publikacja IPN zawiera wariant 924 zabitych; różnicę należy zaznaczyć jako rozbieżność między zestawieniami.
Dlaczego wzgórze Monte Cassino było tak ważne?
Masyw o wysokości 520 metrów dominował nad doliną rzeki Liri i należał do niemieckiej linii Gustawa, która blokowała aliantom drogę na Rzym. Zdobycie pozycji umożliwiło przełamanie systemu obronnego i dalszy marsz na północ.
Źródła
- Monte Cassino — Instytut Pamięci Narodowej, 2021, broszura PDF „Anders”
- Rocznica zdobycia Monte Cassino przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego — Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, 2026, artykuł rocznicowy
- 12 May 1944 – the start of the Allied offensive on Monte Cassino — Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego, 2026, artykuł historyczny
- Rome-Arno — U.S. Army Center of Military History, 1987, CMH Publication 72-20
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten artykuł był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.



