Panzerwerk 717 — konstrukcja i rola w Pętli Boryszyńskiej

4 min czytania
Panzerwerk 717 — konstrukcja i rola w Pętli Boryszyńskiej

Panzerwerk 717 (Pz.W. 717) to dwukondygnacyjny schron bojowy Grupy Warownej „Scharnhorst”, zbudowany w latach 1938–1939 w rejonie Kaławy i Pniewa. Obiekt klasy B połączono szybem komunikacyjnym z podziemnym zespołem koszarowym oraz systemem komunikacyjnym centralnej części MRU. Obiekt miał kopuły bojowe, kopułę obserwacyjną i inne wymienione w dokumentacji elementy uzbrojenia.

Panzerwerk 717 — gdzie znajduje się obiekt i kiedy powstał

Panzerwerk 717 znajduje się w Pniewie, w gminie Międzyrzecz. W dokumentacji rządowej lokalizacja występuje także jako Kaława/Pniewo, w powiecie międzyrzeckim. Schron należał do Grupy Warownej „Scharnhorst”, będącej częścią systemu fortyfikacji określanego dziś jako Międzyrzecki Rejon Umocniony.

Więcej na ten temat: Panzerwerk

Budowę obiektu przeprowadzono w latach 1938–1939. Kontekst szerszy przedstawia opis budowy MRU, obejmującej kolejne etapy planowania i realizacji systemu.

Więcej na ten temat: Pętla Boryszyńska

Znaczenie lokalizacyjne obiektu wynikało z jego powiązania z podziemną infrastrukturą i innymi elementami Grupy Warownej „Scharnhorst”. Nie należy jednak utożsamiać samego schronu z całym kompleksem podziemnym. Panzerwerk 717 był konkretnym obiektem bojowym, którego funkcjonowanie wspierały połączenia komunikacyjne.

Obiekt ma również status prawny zabytku. Wpisano go do rejestru zabytków pod numerem L-223/A decyzją z 8 sierpnia 2006 roku. Ta data i oznaczenie są istotne przy ocenie zachowania konstrukcji oraz zasad udostępniania jej zwiedzającym.

Klasa B i układ konstrukcyjny

Pz.W. 717 zaliczono do klasy odporności B. W dokumentacji technicznej tej klasy wskazano strop o grubości 1,5 m oraz pancerz o grubości 250 mm. Są to parametry ochronne, które pokazują, że schron projektowano jako ciężki obiekt fortyfikacyjny, a nie lekkie stanowisko polowe.

Parametr Wartość
Rok budowy 1938–1939
Klasa odporności B
Liczba kondygnacji 2
Kopuły pancerne 2 × 20P7 dla dwóch karabinów maszynowych; 1 × 438P01 obserwacyjna; 1 × 424P01 dla automatycznego moździerza M19
Pozostałe uzbrojenie Płyta pancerna 7P7 dla karabinu maszynowego; okrężny miotacz płomienia w stropie

Klasa B oznacza w dokumentacji strop o grubości 1,5 m i pancerz o grubości 250 mm. Oznaczenia kopuł i elementów uzbrojenia zachowano zgodnie ze źródłami technicznymi.

Układ schronu obejmował 2 kondygnacje.

Ważnym elementem konstrukcyjnym był szyb komunikacyjny. Szyb komunikacyjny łączył schron z podziemnym zespołem koszarowym i systemem komunikacyjnym centralnej części MRU.

Pomieszczenia i połączenie z podziemiami

Najpewniejszym punktem rekonstrukcji układu Panzerwerk 717 są 2 kondygnacje, szyb komunikacyjny oraz połączenie z podziemnym zespołem koszarowym. Te elementy opisują zasadniczą organizację obiektu bez konieczności dopisywania pomieszczeń, których nazwy nie zostały potwierdzone w dostępnej dokumentacji.

Szyb komunikacyjny łączył schron z podziemnym zespołem koszarowym i systemem komunikacyjnym centralnej części MRU.

Nazwa szerszego zespołu terenowego nie oznacza, że każdy jego element miał identyczną funkcję. W przypadku Pz.W. 717 potwierdzone są przede wszystkim funkcja bojowa, dwukondygnacyjny układ oraz połączenie szybem z podziemiami.

Panzerwerk 717 jest zabytkiem i obiektem fortyfikacyjnym: wejście do wnętrza, podziemi lub stref wyłączonych z ruchu powinno odbywać się wyłącznie w ramach legalnego, nadzorowanego zwiedzania, bez traktowania artykułu jako instrukcji dostępu.

Pierwotne uzbrojenie Pz.W. 717

Obiekt miał kopuły bojowe, kopułę obserwacyjną i inne wymienione w dokumentacji elementy uzbrojenia.

Wyposażenie obejmowało także 1 kopułę obserwacyjną 438P01. Kolejnym elementem była 1 kopuła 424P01 dla automatycznego moździerza fortecznego M19.

Uzupełnienie systemu stanowiła płyta pancerna 7P7 dla karabinu maszynowego oraz okrężny miotacz płomienia umieszczony w stropie. Zestawienie obejmuje więc stanowiska karabinów maszynowych, obserwację, automatyczny moździerz, dodatkową płytę pancerną i środek obrony bliskiej.

Nie należy jednak traktować samej listy kopuł jako pełnego opisu wszystkich elementów wyposażenia schronu. Potwierdzone oznaczenia techniczne pozwalają precyzyjnie wskazać 2 kopuły 20P7, kopułę 438P01, kopułę 424P01, płytę 7P7 i miotacz płomienia, ale nie stanowią podstawy do dopisywania innych stanowisk.

Czytaj również: Panzerwerk 716.

Czytaj również: podziemia MRU.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Panzerwerk 717?

W Pniewie, w gminie Międzyrzecz. Dokumentacja techniczna lokalizuje go w rejonie Kaławy/Pniewa, w Grupie Warownej „Scharnhorst”.

Jakie uzbrojenie miał Panzerwerk 717?

Pierwotne wyposażenie obejmowało 2 kopuły 20P7 dla karabinów maszynowych, kopułę obserwacyjną 438P01, kopułę 424P01 z automatycznym moździerzem M19, płytę 7P7 dla karabinu maszynowego oraz okrężny miotacz płomienia.

Czy Panzerwerk 717 łączy się z podziemiami?

Tak. Schron był połączony szybem komunikacyjnym z podziemnym zespołem koszarowym i systemem komunikacyjnym centralnej części MRU.

Źródła

  • Załącznik nr 3 DOZ-KiNK.070.41.2023 — Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego / gov.pl, 2023, DOZ-KiNK.070.41.2023
  • Gminny program opieki nad zabytkami — aneks, architektura militarna — Biuletyn Informacji Publicznej Miasta i Gminy Międzyrzecz, 1995, Aneks do GPOZ, s. 218
  • Odpowiedź sekretarza stanu na interpelację nr 15488 — Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 2010, SPS-023-15488/10
  • Działania bojowe 41. Dywizji Strzeleckiej… — Zeszyty Naukowe nr 15 — Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gorzowie Wielkopolskim, 2022, Zeszyty Naukowe nr 15, s. 60

Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).

Czy ten artykuł był pomocny? Oceń go:

Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.

Redakcja Pętli Historii

Autor: Redakcja serwisu

Artykuły o historii opracowujemy na podstawie opracowań historycznych, publikacji naukowych, rejestrów zabytków i serwisów instytucji kultury. Tekst ma charakter informacyjny i popularnonaukowy; przy sporach historyków przedstawiamy najczęściej przyjmowaną interpretację.